Dinozorlardan Kuşlara - 2. Bölüm

 

KUŞLARA DOĞRU GİDEN YOL
Bu kronolojik bir evrimsel dizilim değil, ancak modern bir kanadın özelliklerinin, farklı canlılarda, farklı zamanlarda ve farklı yerlerde nasıl geliştiğini gösteriyor.
Sinosauropteryx 
Üstü, başlangıçta sıcaklık yalıtımı veya cinsel gösteriş için ortaya çıkmış incecik tüylerle kaplı. Sinosauropteryx kısa kolları ve üç tırnaklı elleriyle, yerde dolanan bir koşucu dinozordu.
Velociraptor
Moğolistan’da fosilleri bulunan, bu yırtıcı theropod’un bilek kemikleri kurbanlarını rahatlıkla yakalayabilmesi için bir “fırdöndü” gibi dönebilmesine izin veriyordu. Bu esnek bilek kemiği, güçlü bir uçuş için oldukça önemli bir işlev.
Unenlagia
Patagonya’da bulunan yaklaşık 1 metre boyundaki bu uçmayan hayvan, tıpkı sörf yapan bir insan gibi kollarını, denge sağlamak için aşağıya yukarıya hareket ettirebiliyordu. Bu kuşlarda kanat çırpma hareketinin başlangıcı.
Caudipteryx
Bulunan en yaşlı tüylü dinozor türü. Uçmaya yarayacak aerodinamik özelliklerden mahrum olan ancak gerçek tüylerle kaplı.
Protarchaeopteryx
Bu Archaeopteryx’e çok benzeyen ancak ondan daha ilkel bir dinozor türü. Kollarının üzerindeki simetrik tüyler ve kuyruğu Caudipteryx’ten uzundu, ancak gerçek bir kuş gibi uçamıyordu.
Archaeopteryx
Bu kuşun üzeri simetrik tüylerle kaplıydı ve bu da mükemmel olmasa bile uçmak için, tüylerin havayı yarmasına izin veriyordu.
Eolulavis
İspanya’da bulunan bu hayvan baş parmağa bağlı bir alulanın, bir öbek tüyün en yaşlı örneğini taşıyor. Alula, kuşlara iniş ve kalkışlar için hayati değeri olan yavaş uçuşlarda kontrol ve manevra yeteneği sağlıyor.
Corvus (Karga)
Modern kuşlar, ön üyelerinin gelişmesiyle, kısalan kuyruklarıyla ve geniş kanat yüzeyleriyle, uçuşun tüm zorluklarının üstesinden gelebiliyorlar.
Teropod dinozorları ve kuşların karşılaştırması
Lades kemiği ve göğüs kemiği
Birçok theropod dinozorun iki clavicula (köprücük kemiğinin) kaynaşmasıyla oluşan bir lades kemiği(furcula) vardır. Göğüs kemiği(sternum) ise hem dinozorlara hem de kuşlara özgü bir özelliktir.
Omuz bıçağı
Kuşların ve dinozorların uzun ve ince omuz bıçakları vardır.
Kemik kütlesi
Kuşlar ve dinozorların içi hava keseleriyle dolu ve ince bir duvara sahip kemikleri vardır. Dolayısıyla vücutları hafiftir.
Dönebilen bilek kemikleri
Yarım ay biçimli kemikler, ellerin alt kola ve vücuda doğru katlanmasını sağlar.
El tasarımı
Hem kuşlar hem de kuş gibi olan theropodlar iki parmaklarını kaybetmişlerdir. Kalan üç tane parmaktan, ortadaki en uzunudur
Pubis
Pubik kemik birçok dinozorda ileriye doğru, ancak theropodlarda ve kuşlarda geriye uzanır
Bacaklar
Kuşlarda theropodlarda iki ayak üzerinde yürüyecek biçimde tasarlanmıştır.
Ayaklar
Kuşların da, theropodların da üç tane ileriye doğru bakan tırnakları ve bir “hallux’u(I. parmak)” vardır. Diğer birçok tüneyici kuşlarda olduğu gibi, dinozorlarda “hallux” tam geriye doğeu dönmemiştir.
Bu soy ağacı, kuşların atasını en erken dinozorların atasına kadar geriye uzandırıyor. Buna kladogram adı veriliyor. Bir kladogram üzerindeki, her bir dal(nokta) yeni bir geliştirilmiş özelliği temsil eder. Bu kladograma göre, Therapoda, içerisinde hava boşlukları bulunan kemikleri ve üç tırnağı olan bir dinozor atadan türedi. Bu şemaya göre, theropodlar, aslında yalnızca Saurischian dinozorların bir alt sınıfı olan bir dinozordur. Her bir nesil (dal), ya da klad, daha büyük bir kladın içinde yer alıyor (renkli dikdörtgenler). Bu sınıflamaya göre, Aves (Kuşlar) maniraptoran, tetanuran ve theropod dinozorlardır.
Kuşların evrim sürecinde bazı theropodlar, araştırmacıların kuşlarla dinozorlar arasındaki bağlantıyı kurmasına yardımcı oluyor. Üç ayrı tırnağı olan ayak (Mor), üç parmaklı el(yeşil), yarımay biçimli bilek kemiği(kırmızı). Bilinen en yaşlı kuş, Archaeopteryx, bazı yeni özellikler sergiliyor.
Anatomik yapıların karşılaştırılması
Pelvis’de, pubik kemik(kahverengi) başlangıçta ileriye doğru bakıyordu(sağa doğru), ancak daha sonra dik hale geldi ve geriye bakmaya başladı. Ellerde, kemiklerin birbirlerine göre oranı ilk kuşlara kadar hemen hemen sabit kaldı ancak bilek değişti. Maniraptoranların bileği, kuşlarda kanat çırpmaya yarayacak yarım ay biçimini aldı(kırmızı). Geniş, bumerang biçimli lades kemiği (kaynaşmış klavikulalar), ilk kuşlar, tetanuranlar ve diğer gruplarda birbirinin neredeyse aynı.
Bir maniraptoran theropod türü olan, Oviraptor yuvasında yumurtalarını koruyor(çizim); tıpkı bugün devekuşlarının yaptığı gibi. Başka deyişle, kuluçkaya yatma özelliği kuşlardan önce ortaya çıktı. Oviraptor’ın bu fosilinde ise, tırnakların pozisyonu, üyelerin yumurtaları koruduğuna işaret ediyor.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !